Regelgeving bij verwerking ziek iepenhout
(Versie 2003 BVOR/Bomenstichting)
- Algemeen
Om tot een effectief iepenbeheer voor alle belanghebbenden te komen, is het belangrijk (deze) voorwaarden af te stemmen op de handleiding 'Goed Iepenbeheer' uit mei 1999 en de juridische handleiding iepziektebestrijding 'Handhaving A.P.V. artikel' maart 2000. Beide zijn ontwikkeld door het IepenBeraad. De informatie over iepen wordt tevens ondersteund door de interactieve Cd-rom: Dutch Elm Disease, gemaakt in 2000 door de Universiteit van Amsterdam. Deze informatie is in het bezit gebracht van BVOR-leden en zonodig verkrijgbaar bij bovengenoemde instelling. Het verwerken van vrijgekomen Iepenhout dient tussen 1 april en 1 oktober op een dusdanige wijze te gebeuren, dat risico van ziekteoverbrenging geminimaliseerd wordt. Het is inmiddels bewezen dat nauwkeurig en snel opruimen na ontvangst van los, vatbaar- en/of ziek hout de epidemie indamt. Broedhout* dient onmiddellijk onschadelijk gemaakt te worden! - Verwerkers Verwerkers van vrijgekomen ziek- en/of gezond snoeihout en stobben van iepen zijn inrichtingen die zich door middel van een door de BVOR verstrekte 'erkenning' conformeren aan de geldende richtlijnen. Voorbeelden zijn composteerinrichtingen, bio-centrales en houtbe- en verwerkingsbedrijven. Het logistieke traject kan deel uitmaken van het takenpakket van de 'verwerker' wanneer dit mede aangevraagd is. De 'verwerker' dient ten allen tijde een geldige be- en verwerkersvergunning te bezitten volgens de PMV* , afgegeven door de betrokken overheidsinstelling. (meestal de provincie)
- Periode onschadelijk maken van vrijgekomen iepenhout Ongeschild iepenhout moet in de periode 1 april en 1 oktober binnen 8 dagen onschadelijk gemaakt worden.(APV*) De voorkeur gaat er naar uit, dit op de werkplek te doen. Onschadelijk maken van ongeschild iepenhout kan uitgesteld worden door het hout binnen een inrichting geheel onder water te bewaren. Voor broedhout*, herkenbaar door uitvlieggaten, geldt dat verwerking direct gebeurt.
- Verwerkingsmethoden Bewerken voor hergebruik in houtproducten Bewerken tot compost
- Registratie Op de inrichting dient tijdens openstelling altijd een persoon aanwezig te zijn die op de hoogte is van deze richtlijnen. Per inrichting dienen bevoegde personen éénmaal per twee jaar de iepenmiddag bij te wonen. De 'erkenning' behoort voor de klanten zichtbaar in of bij de registratieruimte aanwezig te zijn. Bij controlebezoeken dienen de navolgende gegevens aanwezig te zijn. Van alle aan- en/of afgevoerde iepenhout moet worden geregistreerd: de datum en tijdstip van aan- en/of afvoer;
- Controle Door bevoegde personen van de Bomenstichting*/IepenBeraad* wordt d.m.v. controlebezoeken gecontroleerd op een verantwoorde wijze van verwerking van vrijgekomen iepenhout. Hierbij worden de plaatselijke APV*/kapverordening houtopstanden gehanteerd en de 'voorwaarden voor de verwerking van iepenhout door composteerbedrijven'. Hierbij dient de administratie over iepenhout ter inzage te zijn.
- Certificering Certificering gebeurt door middel van aanmelding bij de BVOR te Apeldoorn. Hier wordt bekeken of het mogelijk is aanvrager volgens de 'Voorwaarden voor de verwerking van iepenhout door verwerkingsbedrijven' van een 'erkenning' te voorzien. Deze kan ingaan na het bijwonen van een Iepenmiddag met info en demonstratie, het volledig invullen van de aanvraag en het betalen van de leges/scholing. Indien men aan deze voorwaarden voldoet, wordt het 'erkenningscertificaat' uitgereikt.
*Onder broedhout verstaat men iepenhout waarop de iepenspintkever reeds eitjes heeft gelegd .In een gevorderd stadium zijn het gangenpatroon onder de bast en de larven zichtbaar; in een nog later zijn de uitvlieggaatjes in de bast zichtbaar. De 'Dutch Elm Disease Cd-rom' geeft dit duidelijk weer.
Dit is te bereiken door afspraken vast te leggen, tussen alle iepenbeheerders en verantwoordelijke overheden. (partijen kunnen tot beide groepen behoren)
De 'haalbare' richtlijnen staan hieronder weergegeven. De schakel tussen 'ontdoener'*, eigenaar/opdrachtgever en 'verwerker' wordt door DLV* beschreven in opdracht van het IepenBeraad.
Opdrachtgevers voor verwijdering van ziek- en/of gezond snoeihout en stobben van Iepen zijn hoofdzakelijk overheden op alle niveaus, landschapbeheerders voor stichtingen en waterwingebieden, beheerders van infrastructuur en particulieren op eigen terrein.
Hoofdzaak is dat iedere opdrachtgever tot verwijdering van vrijgekomen iepenhout* laat uitvoeren door gecertificeerde ontdoener*/inzamelaars*, zoals deze volgens de provinciale milieu verordening (pmv*) genoemd worden.
Toezicht en Regelgeving berusten bij de gemeenten, waarbij zich geografisch één of meerdere situaties voordoen. Meestal is dit in de plaatselijke APV* opgenomen. Daarnaast is er controle op inrichtingen door provinciale handhavers, in en rond Amsterdam en Haarlemmermeer door Omegam*, steekproefsgewijs in alle Nederlandse buitenruimte door de Bomenstichting/IepenBeraad, soms gecombineerd met de BVOR*. Tevens worden plantenziektekundige diensten en Alterra* te Wageningen betrokken bij onderzoek en/of vaststelling van ziekten en plagen, door een ieder die hierom verzoekt. Naast waarnemingen betreffende iepziekte krijgen ook de perenprachtkever en bacterievuur in rosacaëen en watermerkziekte in wilgen aandacht, zodat ook deze negatieve invloeden op bomen zoveel mogelijk uitgebannen kunnen worden. Voor deze twee laatst genoemde ziekten en plagen kan het mede noodzakelijk zijn, dat voor vernietiging gecertificeerde inrichtingen benaderd worden.
Aanvullende informatie vindt u op de website: www.iepenwacht.nl.
top
top
top
Bewerken voor bio-centrales
Wateren
Inzamelmethode stamhout voor a
Schillen
Onder de compostwiers bewaren
A. Bewerken voor hergebruik in houtproducten Ongeschilde iepenstammen kunnen direct verwerkt worden in houtzagerijen, indien na het zagen geen schorsranden op het gezaagde hout voorkomen. De afgezaagde schorsranden dienen verkleind te worden tot stukjes < 4 cm. Opslag van ongeschild iepenhout langer dan 3 etmalen is uitgesloten. Voor al het aanwezige iepenhout is een registratieplicht.
B. Bewerken tot compost Indien iepenhout ongeschikt is voor verantwoorde houtproductie is, dient het onschadelijk gemaakt te worden. Indien het hout ongeschild is of niet gewaterd kan worden, moet het binnen 8 dagen na aanvoer verkleind worden, zodanig dat de iepenspintkever zich niet tussen schors en stamhout kan vestigen. De acceptabele doorsnede van de snippers is hierbij maximaal 4cm.
C. Bewerken voor bio-centrales Iepenhout dat als brandstof naar bio-centrales gaat moet binnen 8 dagen verkleind worden tot houtchips < 4cm. Het hout hoeft niet apart van de overige brandstofproductie gescheiden te worden.
D. Wateren Wateren is een methode om broedhout ongeschild onschadelijk te maken, of iepenhout voor nadere bewerking op te slaan. Het hout dient geheel onder water, gedurende een jaar opgeslagen te worden. Broedhout is pas na een jaar volledig veilig/onschadelijk.
E. Inzamelmethode stamhout voor A. Inrichtingen kunnen naast verwerker ook een depotfunctie vervullen, om iepenhout (uitgezonderd broedhout*) te verzamelen voor bewerking in houtzagerij e.d.. Hierdoor verbindt de inrichting zich tot een wekelijkse ophaalverplichting, waarbij eventueel ketenafspraken gemaakt kunnen worden. Direct na ontvangst bij het houtbe-/verwerkingsbedrijf moet het hout de eerste dag al in het productieproces opgenomen worden.
F. Schillen Schillen (ontbasten) is een methode die toegepast kan worden om stamhout direct onschadelijk te maken. Dit gebeurt d.m.v. schilschop en motorzaag of motorfrees. De schillen of bastdelen moeten versnipperd worden.
G. Onder de compostwiers bewaren Ondergraven van stamhout, één meter diep in de composthoop. Door broei van >60° C is binnen drie tot vier omzettingen de bast van stamhout losgelaten. De bast verteerd verder in de compost en de stammen worden voor diverse toepassingen gebruikt. (Deze methode wordt gedoogd tot het onderzoek hier naar afgerond is!)
top
de naam en het adres van degene van wie het iepenhout afkomstig is resp. de naam en het adres van degene aan wie het iepenhout is afgegeven;
de afvalstof- of productcode waaronder ingezameld c.q afgegeven is;
de getotaliseerde hoeveelheid in gewicht of volume;
de plaats waar en de wijze waarop het iepenhout is afgegeven;
bij aanvoer de wijze waarop iepenhout onschadelijk gemaakt wordt en/of bij afvoer de voorgenomen wijze waarop iepenhout onschadelijk gemaakt wordt door verwerking in zagerij of bio-centrale;
de naam en het adres van de transporteur van het iepenhout en de naam van degene in wiens opdracht het vervoer geschiedt.
top
Er wordt gecontroleerd of broedhout* binnen een dag onschadelijk gemaakt wordt, of opgeslagen onder water is.
Van de (iepen)houtstroom wordt bekeken of de bewerking tot stukken < 4cm binnen 8 dagen geschiedt.
Er wordt bekeken of een eventueel aanwezig depot voor transport naar de houtzagerij frequent genoeg geledigd wordt.
Boetes en sancties volgens APV*. Er worden bovendien per provincie eventuele mogelijkheden benut, ter subsidiëring van het onschadelijk maken van ziek hout.
top
Apeldoorn/Utrecht, maart 2003.
top
* Definities Alterra Research instituut voor de groene ruimte
(www.alterra.wageningen-ur.nl)
APV Algemene Plaatselijke Verordening (plaatselijk=gemeentelijk)
Bacterievuur Ziekte in rosaceën waardoor verwelking optreedt.
Bomenstichting Stichting voor alle bomenbelangen, waarin het Iepenberaad geïntegreerd is (voorzitter en provinciaal coördinatoren).
(www.bomenstichting.nl)
Broedhout Onder broedhout verstaat men iepenhout waarop de iepenspintkever reeds eitjes heeft gelegd .In een gevorderd stadium zijn het gangenpatroon onder de bast en de larven zichtbaar; in een nog later stadium zijn de uitvlieggaatjes in de bast zichtbaar. De 'Dutch Elm Disease Cd-rom' geeft dit duidelijk weer.
BVOR Branche Vereniging Organische Reststoffen
(www.bvor.nl).
DLV Dienst Landbouw Voorlichting.
IepenBeraad Commissie van iependeskundigen en Provinciale Coördinatoren gevestigd bij de Bomenstichting.
Iepenhout Hout van de iep.
Inzamelaar Vergunde inrichting voor organische reststoffen.
Omegam Milieuadviesbureau.
(www.omegam.nl).
Ontdoener Opdrachtgever welke afstand doet van organisch restafval.
Opdrachtgevers Overheden alle niveaus, landschapbeheerders voor stichtingen en waterwingebieden, beheerders van infrastructuur en particulieren op eigen terrein
Perenprachtkever Kever welke onder boombasten van rosacaeën gangen maakt.
Pmv Provinciale Milieuverordening.
UvA Universiteit van Amsterdam
Watermerkziekte Virusziekte in wilgenbomen die neergaande sapstroom stagneert.